Standpunt rol van de arts bij het zelfgekozen levenseinde (2011)
De KNMG biedt met dit standpunt, tien jaar na aanvaarding van de Euthanasiewet, een actueel overzicht over de rol, de verantwoordelijkheden, mogelijkheden en begrenzing van de arts bij het zelfgekozen levenseinde.
Zelfbeschikkingsrecht
Het standpunt gaat ook in op de spanning die kan bestaan tussen het nadrukkelijk geclaimde zelfbeschikkingsrecht van de burger over het eigen levenseinde en de rol die de arts daarbij heeft in het licht van de hulp die een patiënt vraagt. Hiermee is het standpunt dan ook breder dan alleen euthanasie en hulp bij zelfdoding. Er zijn immers meer stervenswegen, waarover burgers en patiënten zelf kunnen beschikken om een zelfgekozen levenseinde te realiseren.
Patiënten hebben geen recht op euthanasie of hulp bij zelfdoding. Euthanasie en hulp bij zelfdoding zijn strafbaar. Alleen artsen kunnen deze handelingen in bijzondere omstandigheden en bij naleving van alle zorgvuldigheidseisen straffeloos uitvoeren. Principiële bezwaren van artsen tegen euthanasie en hulp bij zelfdoding dienen te worden gerespecteerd.
Artsen ervaren de maatschappelijke druk als groot en risicovol. Lang niet alle artsen zullen bereid zijn c.q. moreel in staat zijn de wettelijke ruimte volledig te kunnen en willen benutten. Dat dient te worden gerespecteerd.
Dementie en psychiatrie
Met het standpunt laat de KNMG artsen zien dat patiënten met (beginnende) dementie en chronisch psychiatrische ziektebeelden binnen de kaders van de Euthanasiewet vallen. Het beoordelen van de weloverwogenheid van het verzoek, en de uitzichtloosheid en ondraaglijkheid van het lijden bij deze categorieën patiënten is over het algemeen erg ingewikkeld. De KNMG acht terughoudendheid terecht.
Ouderdomsklachten
De KNMG neemt ook het standpunt in dat er sprake kan zijn van ondraaglijk en uitzichtloos lijden in de zin van de Euthanasiewet door een stapeling van ouderdomsklachten, inclusief functieverlies, die zorgen voor een toenemende aftakeling. Er moet wel altijd sprake zijn van een medische grondslag, een conditie die als ziekte of combinatie van ziekten/klachten kan worden aangemerkt.
Stoppen met eten en drinken
De arts heeft ook een zorgplicht als de patiënt ervoor kiest zelf te stoppen met eten en drinken. De arts behoort de patiënt dan zo goed mogelijk te informeren over de voor- en nadelen, en heeft uiteindelijk de zorgplicht de patiënt adequaat voor te bereiden, te begeleiden en palliatieve zorg, en indien geïndiceerd palliatieve sedatie, in te zetten.
Verwijzen of overdragen
Tot slot: het ter sprake brengen van een serieuze doodswens bij de arts is ook voor de patiënt vaak belastend. Artsen hebben altijd de plicht serieus om te gaan met zulke verzoeken. Dit betekent ook dat artsen de patiënt tijdig en helder uitleggen als en waarom hij niet kan ingaan op een verzoek om euthanasie of hulp bij zelfdoding, en een tijdige verwijzing of overdracht aan een andere arts geboden is. Artsen dienen zo te handelen zoals zij zelf of hun naasten zouden willen worden behandeld.
Zie ook:
Artikelen Medisch Contact
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
 |
Arts moet stervenswens serieus nemen | |
|
Elf spelregels voor praten over het einde | |
|
Aftakeling ook grond voor euthanasie | |
|
Doof, blind en moederziel alleen |
Uitzending Nieuwsuur 6 september 2011
KNMG-voorzitter Kruseman licht het standpunt toe.
