‘Menukaart’ Proeftuinen met beproefde opleidingsactiviteiten

“Hoe kun je op de werkvloer aandacht besteden aan de ontwikkeling van de algemene competenties? Dat is voor veel opleiders best lastig. De ‘menukaart’ kan daarbij helpen: die biedt een aantal praktische, beproefde opleidingsactiviteiten op het gebied van de competenties Communicatie, Samenwerking, Organisatie en Professionaliteit”, vertelt Tanja van Kempen, projectleider van ‘Proeftuinen’, onderdeel van CanBetter. Proeftuinen is inmiddels afgerond.

Download de menukaart (pdf) >

Lees het interview met Tanja van Kempen >

Doel

Het verzamelen van handige opleidingsactiviteiten voor de algemene competenties en ze beschikbaar maken voor een grote groep opleiders. Discipline overstijgend onderwijs is daarbij bewust niet meegenomen; het deelproject richtte zich op activiteiten die vlak naast of op de werkplek plaats kunnen vinden.

Aanleiding voor Proeftuinen was het artikel ‘Competentieonderwijs blijft haken’ (mei 2011, Medisch Contact) van prof. dr. Fedde Scheele en dr. Joep Dörr, beiden lid van de Stuurgroep MMV. In het artikel wezen zij erop dat de aandacht vooral uitging naar het maken van plannen en het invullen van lijstjes, terwijl de werkelijke vernieuwing zou moeten gaan over beter onderwijs voor aios. Ze misten vooral de aandacht voor de niet-medische competenties.

Aanpak
In 2011 is door onderwijskundigen van MMV met hulp van NFU en STZ ingezet op het verzamelen van goede voorbeelden: wat gebeurt er al op het gebied van onderwijs in de competenties Communiceren, Samenwerken en Professionaliteit? Deze voorbeelden zijn verzameld op een menukaart. Deze menukaart geeft een kort overzicht van werkvormen waarmee opleidingsgroepen het onderwijs aan aios kunnen verbeteren.

Pilots

Vervolgens zijn in twee ziekenhuizen in de Amsterdamse OOR – het SLAZ en het OLVG – kleinschalige pilots gestart om de werkvormen te testen in de praktijk. Drie opleidingsgroepen gingen aan de slag met video-nabespreking. “Dat is een mooi voorbeeld van ‘Resident-Centered Learning’. De aios bepaalt zijn eigen leerdoel door zelf videofragmenten in te brengen van zijn poligesprekken en daar gericht feedback op te vragen van collega-aios, een supervisor en een communicatietrainer” legt Van Kempen uit.

Video-nabespreking blijkt goed aan te sluiten bij de dagelijkse praktijk: de aios brengen hun problemen, ervaringen, twijfels of struikelblokken op het gebied van communicatie in en worden meteen geholpen. Van Kempen: “Belangrijke reden voor het succes van dit type onderwijs is dat het goed ingepast kan worden in de bestaande planningen: aios zijn geen hele dag weg van hun werkplek.”

Tips
Enkele tips van onderwijskundige Tanja van Kempen bij het gebruik van de menukaart:

• Laat aios zelf kiezen van de menukaart

Zelf laten kiezen maakt hen betrokken bij hun eigen opleiding en gemotiveerder om er aandacht aan te besteden. Zo vergroot je het verantwoordelijkheidsgevoel bij de aios voor hun eigen opleiding.

• Neem de gekozen opleidingsactiviteit(en) op in het opleidingsplan

Door de opleidingsactiviteit te borgen in het opleidingsplan krijgt het status en wordt het – ook voor de visitatiecommissie – zichtbaar hoe er gericht aandacht wordt besteed aan de ontwikkeling van de algemene competenties.

• Maak een staflid medeverantwoordelijk voor een activiteit

In het kader van de taakverdeling tussen opleider en leden van de opleidingsgroep is het aan te raden om per opleidingsactiviteit op het gebied van algemene competenties één staflid aan te wijzen die zich met dit onderdeel van de opleiding bezighoudt.

• Neem als opleider of supervisor zelf het voortouw

Als je als opleider of supervisor feedback durft te vragen, je kwetsbaar durft op te stellen, voelt het voor aios ook veiliger om dat te doen. Dit past wellicht nog niet binnen het opleidingsklimaat van alle opleidingsgroepen, maar het is het nastreven waard.

Download menukaart Proeftuinen >

Lees meer over CanBetter >