Ga naar dashboard
U bent nu hier:

De Praatstok (7): De gekleurde muis

Dr. Jan Lavrijsen

Wie heeft de Praatstok?
Dr. Jan Lavrijsen, tot medio 2011 hoofd van de vervolgopleiding tot specialist ouderengeneeskunde in Nijmegen, nu werkzaam als bouwer van een expertisecentrum niet-aangeboren hersenletsel, senior-onderzoeker en docent.

Welke competentie staat centraal?
“Het specialisme ouderengeneeskunde en de ouderenzorg in het algemeen zijn onlosmakelijk verbonden met competenties in het maatschappelijk handelen. Die competenties zijn in het landelijk opleidingsplan dan ook uitgewerkt als basis voor het onderwijs, gekoppeld aan kenmerkende thema’s van het specialisme, zoals psychogeriatrie, palliatieve zorg en revalidatie.

De ouderenzorg zit in de knel en er ontstaan problemen die de arts-patiënt-relatie overstijgen. Daarom is de competentie maatschappelijk handelen essentieel voor ons vak: het gaat erom dat de specialist ouderengeneeskunde situaties herkent waarbij belangenbehartiging namens een bredere groep, zoals een patiëntengroep of de samenleving, gewenst is en daarnaar handelt. Het opkomen voor een kwetsbare groep in de samenleving staat in onze missie, onder andere door maatschappelijke thema’s zichtbaar te maken vanuit de praktijk. Dat is ook van belang omdat een groot deel van de doelgroep waarvoor we werken dat zelf niet kan.

Daarnaast zijn we ambassadeur voor ons vak. Ook dat is een belangrijk aspect van maatschappelijk handelen. Door ons vak uit te dragen moeten we ervoor zorgen dat er voldoende specialisten ouderengeneeskunde zijn om de vergrijzing aan te kunnen.” 

De gekleurde muis, wat is dat?
“Om de competentie maatschappelijk handelen te ontwikkelen, hebben we samen met aios onderwijsprogramma’s over maatschappelijk handelen ontwikkeld, met zoveel mogelijk inbreng door aios zelf. Aan het eind van het programma reiken we een gekleurde muis uit; een houten beestje dat door ouderen uit een nabijgelegen verpleeghuis van een kleurtje is voorzien. Onder het motto ‘geen grijze muizen maar geef jezelf kleur’ is dit een portfoliotrofee voor de aios die zich op alle onderdelen het beste heeft gepresenteerd.”

Hoe werkt het?
“Alle onderdelen van zo’n programma staan in het teken van maatschappelijk handelen. Ter voorbereiding levert elke aios één vraag aan voor een kennistoets en één stelling voor een debat. De kennisvraag moet afkomstig zijn uit de actualiteit rondom het specialisme. Bijvoorbeeld: ‘Welke proefschriften zijn er de laatste twee weken verschenen op het gebied van dementie en wat is de maatschappelijke relevantie?’. Kennistoetsen zijn nu nog in quiz-vorm. In de toekomst willen we ze aanbieden op de digitale leeromgeving, evenals het discussieforum.

Na de kennistoets volgt een debat aan de hand van de stellingen die de aios zelf hebben ingebracht. De stellingen moeten een maatschappelijke component hebben, ze mogen dus niet alleen over medisch-inhoudelijke zaken gaan. Discussiethema’s waren onlangs het maatschappelijk debat over de minder rooskleurige kant van reanimatie, het burgerinitiatief ‘Uit Vrije Wil’ en het KNMG-standpunt, maar er zijn natuurlijk talloze thema’s denkbaar.

Het ander programmaonderdeel is een korte voordracht, eveneens met maatschappelijk handelen als uitgangspunt. De voordracht kan bijvoorbeeld gaan over het beïnvloeden van de publieke opinie: hoe doe je dat en wat is onze maatschappelijke verantwoordelijkheid daarin? Daarnaast worden leerdoelen over maatschappelijk handelen ingebed in andere onderwijsprogramma’s, bijvoorbeeld samen met competenties op het gebied van organisatie of professionaliteit.
 
Wat levert het op?
“We streven ernaar om de kiem te leggen voor een kritische beroepshouding. We willen gepassioneerde professionals opleiden die ook nadenken over de maatschappelijke component van hun vak en er een actieve bijdrage aan leveren. De programma’s beogen aios te stimuleren om de actualiteit rondom het vak te volgen, hen te leren om een visie te formuleren en deze visie uit te dragen via media en andere belangrijke ingangen. Met als doel een maatschappelijk probleem op de kaart te zetten, de publieke opinie te beïnvloeden of de politiek en andere organisaties in beweging te krijgen om het probleem dat onze doelgroep raakt aan te pakken.

Uit de evaluaties blijkt dat aios het boeiend en zinvol vinden om een verbinding te leggen tussen het vak en de maatschappij. De programma’s krijgen in het algemeen een 8+. Ook de gekleurde muis wordt gewaardeerd. Het is een klein gebaar, maar het roept bijzonder leuke reacties op. Als winnaar van de gekleurde muis onderscheid je je van anderen en dat werkt stimulerend. Een opvallende opbrengst is dat gekleurde muis-winnaars ook na de opleiding de discussie aangaan en zelf het initiatief blijven nemen om thema’s aan de kaak te stellen, bijvoorbeeld in Medisch Contact. 

Het mooie van de gekleurde muis is de positieve impuls die er van uitgaat. Het specialisme ouderengeneeskunde moet van het ‘grijze muizen’-imago af en de gekleurde muis werkt daar een beetje aan mee. Alle beetjes helpen en daarmee willen we duidelijk maken dat ieder  wat kan doen.”


Heeft u tips voor andere opleidingsgroepen?
“Elk specialisme zou zijn eigen trofee kunnen bedenken. De zilveren heupkop voor de aios orthopedie die zich het meest stabiel heeft getoond, het heldere lensje voor de aios oogheelkunde die de duidelijkste bijdrage leverde of de vergulde scalpel voor de aios heelkunde die tijdens het debat het scherpst was. Onze ervaring is dat zo’n trofee stimulerend werkt.”

Vragen over deze aanpak? Mail dr. Jan Lavrijsen: j.lavrijsen@elg.umcn.nl

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd