Relatie farmaceutische industrie en onderzoekers

Er wordt kritisch gekeken naar de verwevenheid tussen wetenschappelijk onderzoek en financiers. Welke rol mag de farmaceutische industrie spelen in wetenschappenlijk onderzoek? Deel drie uit een reeks van vier over gunstbetoon.

Deel 3: Relatie farmaceutische industrie en onderzoekers

De verwevenheid tussen (top)klinische onderzoekers en financiers is een terugkerend onderwerp van debat en maatschappelijke kritiek. Verondersteld wordt dat deze verwevenheid negatieve kanten heeft, met name ongewenste beïnvloeding van het voorschrijfgedrag van artsen (1). Moet de farmaceutische industrie dan geen rol meer spelen in het wetenschappelijk onderzoek?

Knelpunten 

Er zijn duidelijke knelpunten op het gebied van transparantie bij medisch wetenschappelijk onderzoek, zo bleek eerder tijdens invitational conferences van de KNMG en Nefarma. Zo bestaat onvoldoende inzicht in lopende trials en is niet bekend hoeveel onderzoeken om welke reden voortijdig worden beëindigd. Ook blijkt uit onderzoek dat positieve uitkomsten meer kans hebben gepubliceerd te worden dan de negatieve (2). Om onevenwichtige kennisoverdracht te voorkomen, ook in de richting van betrokkenen bij richtlijnontwikkeling, is meer inzicht in de lopende studies gewenst, met name in niet gepubliceerde onderzoeken en voortijdig beëindigde studies. 

"Er zijn forse verschillen in de bereidheid om
onderzoek in een trialregister te melden."

Publicatiebias

Omdat lang niet alle resultaten van klinisch onderzoek openbaar worden gemaakt,  bestaat publicatiebias. Om dit tegen te gaan, maakt de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) sinds een paar jaar onderzoekgegevens aan de hand van het ABR-toetsingsformulier openbaar. Er zijn forse verschillen in de bereidheid om onderzoek in dit trialregister te melden. In 2009 gaven farmaceutische bedrijven bij 47,9% van de studies toestemming aan de CCMO voor openbaarmaking. Universitaire Medische Centra (UMC’s) en overige ziekenhuizen gaven in 86,3% (3) van de studies toestemming. Het aanmelden van alle onderzoek in dit trialregister kan een oplossing zijn om meer inzicht te krijgen in trials die in Nederland worden uitgevoerd. Dit heeft als voordeel dat ook onderzoek dat niet tot publicatie leidt, bekend wordt. Vooraanstaande medische tijdschriften,  zoals The British Medical Journal en The Lancet, eisen al dat onderzoek aangemeld is in een trialregister om voor publicatie in aanmerking te komen. Het percentage nationaal openbaar gemaakt onderzoek stijgt gestaag. Het streven is volledige transparantie.

Transparantie

Terugkomend op de vraag of de farmaceutische industrie dan geen rol zou moeten spelen in het wetenschappelijk onderzoek kunnen we één ding zeker stellen: er is geen geld om alle onderzoeken uit collectieve middelen te financieren en de farmaceutische industrie heeft hier dan ook een blijvende rol in. Het veld zal daarom harde afspraken moeten maken om publicatiebias te voorkomen.  De eerste stappen zijn al gezet. De KNMG, Nefarma, het ministerie van VWS en IGZ zijn in een aantal invitational conferences met elkaar en met een aantal andere partijen in gesprek gegaan over de relaties tussen clinici en financiers en hebben afspraken gemaakt. De uitkomsten van de invitationals zijn duidelijk. Afgesproken is, dat de koepelorganisaties van partijen die medisch wetenschappelijk onderzoek verrichten, waaronder Nefarma, hun leden zullen oproepen om alle trials te melden, zoals in internationaal verband al de regel is. Tot die tijd moeten artsen bewust zijn dat er sprake is van publicatiebias.

Milena Babović, beleidsadviseur KNMG

Referenties

1. ‘Fase IV onderzoek als marketinginstrument: beïnvloeding van voorschrijfgedrag door combinatie van elementen’. Inspectie voor de Gezondheidszorg. April 2009.
2. Evans I, Thornton H, Chalmers I. Testing Treatments- better research for better healthcare. London: The British Library, 2006.
3. CCMO Jaarverslag 2009. Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek. April 2010.

Dit is deel drie uit een reeks van vier over gunstbetoon.

• Deel 1, Betrokkenheid industrie bij richtlijnontwikkeling
• Deel 2, Relatie tussen de farmaceutische industrie en de aios
• Deel 4, Financiële banden farmaceutische industrie en artsen in 2013 openbaar

Zie ook: 

• Dossier gunstbetoon
• Verslag Invitational Conferences
• EU Clinical Trials Register nu online
  De European Medicines Agency (EMA) heeft het EU Clinical Trials Register online toegankelijk gemaakt via https://www.clinicaltrialsregister.eu. Het register geeft informatie over klinische trials mbt geneesmiddelen in de 27 EU landen, IJsland, Liechtenstein en Noorwegen. Lees hier het persbericht van de European Medicines Agency

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Heeft u geen login en wilt u toch reageren op dit bericht?
Stuur dan een e-mail met uw reactie naar communicatie@fed.knmg.nl

Uw reactie mag maximaal 4000 tekens (incl. spaties) bevatten.

Meer KNMG-nieuws

Datum		Titel
17-05-2013		KNMG in werkgroep euthanasie
16-05-2013		KNMG in gesprek met minister over euthanasie en wilsonbekwaamheid
14-05-2013		Arts mag niet meewerken aan dwangvoeding
07-05-2013		KNMG vertegenwoordigt Nederlandse artsen in buitenland
01-05-2013		Voortgang wijziging regeling 'Reden van voorschrijven op recept en uitwisseling labwaarden'

Meer nieuws >

Op de hoogte blijven

• E-mailnieuwsbrief
• Persvoorlichting
• Archief nieuws- en persberichten
• Andere vragen? KNMG Artseninfolijn

Laatste nieuws van Medisch Contact en Arts in Spe

Datum		Titel
14-05-2013		Analyse: ruzie Catharina kent geen winnaars
14-05-2013		Gevangenen in Hongkong maken griepmaskers
08-05-2013		Dermatologen en Catharina gedwongen in gesprek
08-05-2013		Winst zorgverzekeraar VGZ verzesvoudigd
07-05-2013		NKI-AVL weigerde aansluiting bij AMC-VUmc
07-05-2013		Aandacht van bedrijfsarts loont
07-05-2013		Pompe-patiënt blijkt consulent farmaceutisch bedrijf
06-05-2013		Menzis wil winst investeren in zorg
06-05-2013		Ggz-instituut VS keert zich af van DSM
06-05-2013		Win 2 passe-partouts voor het Iscoms