9 januari 2008
Geen prikkels, geen pret
Tussen geboren worden en doodgaan liggen vele bergen en dalen, vreugde en verdriet. Dingen die komen, dingen die je overkomen, en dingen die je juist wilt voorkómen. In grote lijnen gebeurt dat in drie perioden: je bent jong en je wilt wat, je bent volwassen en je moet wat, en je bent oud en je wilt nog wat. Elk van deze perioden heeft zo zijn eigen dynamiek. Spelen en leren, voortplanten en (liefst prettig) werken, rusten en genieten.
Het spelende en lerende kind wordt geleidelijk zelf verantwoordelijk voor de inrichting van zijn leven. De jonge volwassene kan binnen bepaalde grenzen zelf besluiten hoe hij wil wonen, werken, met wie hij (niet) wil leven, en wat hij kan doen om gezond oud te worden. De ouderen plukken de vruchten van hun eerder gemaakte keuzes. Soms zijn dat zure vruchten, omdat vroeger verkeerde keuzes zijn gemaakt. De sociale, fysieke en economische omgeving van de meeste mensen werkt vaak bepaald niet gezondheidsbevorderend. Het gaat er dus ook niet om dat mensen die aan bijvoorbeeld obesitas leiden een moreel verwijt te horen krijgen. Het gaat er wel om dat zij tijdig gestimuleerd worden tot gedrag dat in ieder geval de kans op obesitas helpt verkleinen.
De Nederlander kiest steeds vaker en steeds vroeger verkeerd. Als het gezegde jong geleerd oud gedaan nog van kracht is, belooft dat daarom niet veel goeds. Steeds meer kinderen worden door hun opvoeding en omgeving dik en fysiek lui. Steeds meer volwassenen moeten zo veel, en het meeste kost ook veel. Steeds meer ouderen kunnen hun vrije tijd maar moeizaam creatief vullen: het is hen nooit geleerd. Niks zoete vruchten, maar vroege diabetes, niks prettig werken maar overbelaste werknemers, niks rusten en genieten maar eenzaam en depressief achter de geraniums. En veel van die problemen komen op een groot maatschappelijk bord: het bord van zorg en zonde. Want zonde is het, en zorg wordt het. Gezondheidszorg, sociale zekerheid, maatschappelijke ondersteuning, thuiszorg, verpleeghuiszorg. Helaas is die zorg in Nederland zo goed geregeld dat wij de diabetes, de stress en de depressie nog niet als een volksgezondheidsprobleem van de eerste orde ervaren. Zolang wij nog zo solidair blijven als we zijn, blijft dat ook zo, vrees ik. Wij missen al vroeg de gezonde prikkels en dus later ook de pret.
Een meer tot gezond gedrag stimulerende leef- en werkomgeving is noodzakelijk, maar is niet voldoende gebleken: het individu moet ook zelf worden aangesproken. Zoeken naar een nieuwe balans tussen eigen verantwoordelijkheid en solidariteit is nodig. De bevordering van de eigen verantwoordelijkheid van mensen staat hoog genoteerd op de politieke agenda, en terecht. Maar eigen verantwoordelijkheid alleen houdt de natie niet gezond. Gezond gedrag kan niet worden afgedwongen, maar wel worden aangemoedigd. Vrijblijvendheid leidt niet tot resultaten en dat noodzaakt dus tot prikkels.
U vraagt zich misschien af waar ik me mee bemoei. De Nederlander maakt zelf wel uit hoe hij leeft. Niet als het aan de dokters ligt. Die zien hun patiënten liever niet als het niet nodig is, die helpen ze liever gezond, tevreden en zelfredzaam te blijven als het mogelijk is. Daarom zijn er prikkels nodig om het beter te doen. Prikkels voor de minister om het beter te regelen, voor de verzekeraar om preventie te stimuleren, voor de dokter om aan effectieve preventie mee te werken en niet effectieve preventie af te wijzen, en voor de burger om het retro-gevoel weer terug te krijgen: jong leren, en oud (nog steeds) doen. Gezond zijn en gezond blijven, prima, maar dat gaat niet vanzelf.
Han Willems, beleidsadviseur KNMG
h.willems@fed.knmg.nl
Laatst gewijzigd: 10 maart 2009
Geef nooit op?
'Geef nooit op?' KNMG-symposium over doorbehandelen in de laatste levensfase
- Curatie tot het bittere eind?
- Wie heeft de regie?
- Geld speelt geen rol - of toch?
Praat mee op donderdag 14 juni 2012
Domus Medica, Utrecht
Meer KNMG-nieuws
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
 |
CPME bespreekt Europees hulpmiddelenbeleid en beroepskwalificaties | |
|
'Eén sjabloon voor uniforme kwaliteitsrapportage' | |
|
KNMG blijft kritisch over Levenseindekliniek | |
|
Aangepast wetsvoorstel verplichte GGZ blijft verbetering | |
|
Voorstel voor uitvoerbare regeling Geneesmiddelenwet in de maak |
Laatste nieuws van Medisch Contact en Arts in Spe
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
 |
Jonge huisartsen vinden gewillig oor | |
|
‘Verzoening eigenaren MC Groep mogelijk’ | |
|
Groot deel malariapillen is nep | |
|
Scheiden geen excuus onverzekerd kind | |
|
Website over kwaliteit heupprotheses | |
|
Ruzie eigenaren legt MC Groep lam | |
|
Pessarium verdient meer aandacht | |
|
Topwinst voor Zaans Medisch Centrum | |
|
Onderzoek curator Zonnehuizen bijna klaar | |
|
Diabetische neuropathie anders bestrijden |
