Vrouwen en mannen in de geneeskunde: de balans slaat door
De geneeskunde is aan het feminiseren. De overgrote meerderheid van de geneeskundestudenten (70 procent) is vrouw. Deze trend heeft zich inmiddels ook doorgezet naar de aios. Hoe wenselijk is dit? Vrouwen én mannen zijn nodig in de geneeskunde. Een pleidooi voor positieve discriminatie op mannen.
11 juli 2011
Column van dr. Marlies de Rond, beleidsadviseur opleidingen en loopbaan bij de KNMG
Lotte heeft meer kans dan Peter
Het waren spannende tijden voor eindexamenkandidaten Lotte en Peter. De vraag was: 'Heb ik gemiddeld een 8 of zit ik te laag.' Want een gemiddeld eindcijfer van 8 of hoger levert rechtstreekse toelating tot de geneeskunde opleiding op. Scoren zij lager dan een 8 dan zal het lot beslissen of zij zich kunnen inschrijven als geneeskundestudent. Op zich is het selectiecriterium van eindcijfer 8 of hoger prima, ware het niet dat het steeds duidelijker wordt dat meisjes op de middelbare school hogere cijfers halen dan jongens. Meisjes zijn bij de loting dus duidelijk in het voordeel.
En dat is terug te zien op de medische faculteiten. De vraag is dan ook of het wenselijk is dat er meer vrouwen dan mannen geneeskunde gaan studeren. Als beleidsmaker heb ik daar mijn vraagtekens bij. Enkele jaren geleden stelde Croiset deze vraag ook al (1). Zij kreeg veel kritiek. Toch is de vraag niet minder actueel geworden, want de feminisering van de geneeskunde heeft om meerdere redenen verstrekkende gevolgen.
Vrouwen maken andere beroepskeuzen dan mannen. Mannen hebben een voorkeur voor heelkunde, de voorkeur van vrouwen ligt bij specialismen als kinder- en huisartsgeneeskunde. Vrouwen laten zich bij hun beroepskeuze vaker leiden door praktische overwegingen zoals mogelijkheden tot parttime en in kantoortijden werken terwijl mannen zich vaker laten leiden door ambitie en inhoud van het vak. Als we niet uitkijken dan willen alle artsen straks parttime werken en bij voorkeur gedurende kantoortijden. Dit heeft tot gevolg dat patiënten niet meer met vier gynaecologen te maken krijgen tijdens een zwangerschap maar met wel acht of meer. Daarnaast wordt het steeds moeilijker om als patiënt zelf te bepalen of je door een mannelijke of door een vrouwelijke arts wil worden behandeld.
Een ander risico van de oververtegenwoordiging van vrouwen is dat het voor mannen steeds minder aantrekkelijk wordt om geneeskunde te gaan studeren, omdat het een vrouwenvak is geworden. Dit is ook al gebeurd bij het onderwijs en in de PR-wereld. Dit zou een enorm verlies zijn voor de medische wereld. Immers, de kwaliteiten van mannen en vrouwen verschillen. Vrouwen zijn gemiddeld communicatiever en socialer dan mannen. Mannen zijn vaker avontuurlijk en innovatief ingesteld. Deze verschillen zien we terug bij het computergebruik: jongens spelen eindeloos computerspelletjes, terwijl meisjes veel meer op Hyves zitten.
Binnen de geneeskunde hebben we de kwaliteiten van beide geslachten nodig: vrouwen voor het sociale element en de communicatie en mannen voor de technologische ontwikkelingen van het vak. Wanneer de balans doorslaat naar alleen vrouwen dan raken we deze bijzondere kenmerken van mannen kwijt. We moeten daarom streven naar een mix en dat betekent: positief discrimineren op mannen. Dus ik ga voor Peter.
Marlies de Rond, beleidsadviseur opleidingen en loopbaan bij de KNMG
Noten
- Ploeger D. ‘Ik ben absoluut niet tegen vrouwen’. Medisch Contact 2008;51-52:2156-59.
Zie ook:
Meer columns van Marlies de Rond
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
| Ajax: goede leerschool voor arts-bestuurders? | ||
| Vrouwen en mannen in de geneeskunde: de balans slaat door | ||
| KNMG biedt stage aan buitenlandse artsen | ||
| Huilend naar het ziekenhuis |
Ziet u geen reactieformulier? Reacties. (3)
"Ik ben het volledig eens met Marlies de Rond.
Positieve discriminatie voor mannen sta ik al enige jaren voor.
Het halen van hoge cijfers op de middelbare school is typisch een vrouwensport.
Ik mis de inbreng van mannlijke collega's in toenemende mate."
"Toen ik in 1970 ging studeren was ongeveer 20% van de studenten Geneeskunde vrouw. Ik, afkomstig uit een gezin met o.a. vijf dochters, vond het niks bijzonders om als vrouw arts te worden, maar werd na afstuderen keihard geconfronteerd met het gegeven dat de medische stand een mannenmaatschappij was waarin vrouwen zwaar werden gediscrimineerd. Een vrouw was tweede keus, een getrouwde vrouw derde en een vrouw met een kind vierde keus. Langere tijd was ik in het grote perifere opleidingsziekenhuis de enige vrouwelijke arts en tijdens mijn eerste zwangerschap werd ik op straat door mij geheel onbekende mensen aangesproken die mij geluk wensten. Tijdens het opmaken van de bedden bleken de zusters geroddeld te hebben over mijn zwangerschap, het was het nieuws van de dag!
Met grote tevredenheid zie ik dan ook de feminisering van de geneeskunde aan. Eindelijk gerechtigheid, eindelijk kan een vrouw er voor kiezen door een vrouw behandeld te worden; eindelijk worden de extreem lange werktijden aangepakt!
Met grote verbazing lees ik dan ook deze column. Positieve discriminatie van jongens? Waarom? Werden de meisjes vroeger positief gediscrimineerd? Niks van gemerkt! Te weinig vrouwen met belangstelling voor heelkunde? Nooit iets van gemerkt - wel van vrouwen die het niet lukte een opleidingsplaats voor heelkunde te vinden, omdat ze als vrouw werden gediscrimineerd. En als er maar genoeg vrouwelijke artsen af studeren, dan zullen daaronder genoeg vrouwen met gouden handjes zijn, die geschikt zijn om chirurg te worden.
Bovendien heb ik liever een arts met meer dan alleen belangstelling voor natuur- en scheikunde. Dus geef mij maar een medisch student met ook hoge cijfers voor Frans en geschiedenis. Dus Peter,Karel, Mohammed en Sinan: gewoon goed je best doen voor ALLE eindexamenvakken, niet alleen voor wiskunde, dan mogen jullie heus ook wel arts worden.
Lang leve de feminisering van de geneeskunde! Meiden, kom op, grijp je kans! Zolang de meerderheid van de bestuurders in de gezondheidszorg en de meerderheid van de professoren man is, is er geen enkele reden om mannen positief te discrimineren. "
"Omdat ik de naam Lotte draag, over 3 maanden de geneeskundeopleiding afrond en lid van het dagelijks bestuur van de VNVA (Vereniging voor Nederlandse Vrouwelijke Artsen) wil ik graag reageren op het artikel van mevrouw de Rond, beleidsadviseur opleidingen en loopbaan bij de KNMG , MC 11 juli 2011, over Lotte en Peter.
In de jaren 70 veranderde de maatschappij ingrijpend. De tweede feministische golf ontstond en democratisering werd steeds belangrijker. Er werd gestreden voor gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Steeds meer vrouwen konden onderwijs gaan volgen en een beroep gaan uitoefenen. Er waren in deze tijd tweemaal zoveel mannelijke geneeskundestudenten als vrouwelijke. Afgestudeerde vrouwelijk artsen waren erg schaars. Mede dankzij de VNVA werd er meer aandacht besteed aan de positie van vrouwelijke artsen, de combinatie werk en gezin, werd er aandacht gevraagd voor de toegankelijkheid van de gezondheidszorg voor vrouwen en de seksespecifieke geneeskunde.
Nu zijn we zo'n 30-35 jaar verder. Inmiddels is 67% van de geneeskundestudenten is vrouw. Maar, volgens schattingen van het Capaciteitsorgaan zal er met het huidige aandeel vrouwelijke studenten van 67% zelfs in 2020 nog geen meerderheid aan vrouwelijke artsen zijn. Het gaat dus nog even duren voordat het aandeel mannelijke en vrouwelijke artsen gelijk is. De positie van vrouwelijke artsen is echter nog lang niet gelijk aan die van mannen. Zie de trage doorstroming van vrouwelijke artsen binnen bestuurlijke en leidinggevende functies en het feit dat vrouwelijke artsen aanzienlijk minder verdienen dan mannen. Voor elke euro die een vrouwelijke arts verdient, ontvangt haar mannelijke collega 1,30 euro op zijn bankrekening!
De feminisering van de geneeskunde is een verschijnsel dat met een brede visie bezien moet worden. Zoals de grote wijsgeer J. Cruijf zei: elk voordeel heb zijn nadeel. Mede door de feminisering is de gezondheidszorg veranderd. Vrouwelijke artsen luisteren bijvoorbeeld beter dan hun mannelijke collega’s en dat leidt tot meer waardering en vertrouwen van hun patiënten.
De oplossing van mevrouw de Rond is te kort door de bocht en ook niet wat je van een beleidsadviseur van de KNMG zou mogen verwachten. Positieve discriminatie van mannen voor de geneeskundeopleiding is niet de oplossing. Zo zou je net zo kort door de bocht kunnen stellen dat mannnen dan maar beter hun best zouden moeten doen in de vooropleiding en zich minder met computerspelletjes en andere technische zaken moeten bezighouden die afleiden van goede studieresultaten.
Je moet kijken naar de individuele capaciteiten van Lotte en Peter. Daarnaast moet er gekeken worden naar redenen waarom het vak minder aantrekkelijk wordt voor mannen en waarom minder vrouwen kiezen voor bepaalde specialismen. Het imago van bepaalde specialismen en topfuncties moet veranderen zodat vrouwen zich hiertoe meer aangetrokken voelen. En het is een misvatting dat vrouwen geen interesse hebben voor vakken als heelkunde maar de drempel is hoog als de “peergroup” louter uit mannen bestaat. Ook binnen de topfuncties is het een mannenwereld waar het als vrouwelijke arts moeilijk is om binnen te komen. En dit terwijl in de zakelijke wereld allang bekend is dat bedrijfsresultaten verbeteren als de top bestaat uit een mannen EN vrouwen.
Ook steeds meer mannelijke dokters willen een betere combinatie van werk en gezin en hebben een partner die ook werkt. In de fase waarin artsen jonge kinderen hebben is er vaak de wens minder uren te werken, dit geldt voor mannen en vrouwen.
Laat mevrouw de Rond nadenken over hoe je teveel dokters aan een bed voorkomt. Een tip: investeer juist in die jonge mannelijke en vrouwelijke collega’s zodat beiden gezin en werk kunnen combineren. En ja, alleen eindexamencijfers zeggen te weinig over geschiktheid dus denk na over een goede selectie. Waarbij je recht doet aan de kwaliteiten van Peter en die van mij, Lotte."
Geef nooit op?
'Geef nooit op?' KNMG-symposium over doorbehandelen in de laatste levensfase
- Curatie tot het bittere eind?
- Wie heeft de regie?
- Geld speelt geen rol - of toch?
Praat mee op donderdag 14 juni 2012
Domus Medica, Utrecht
Meer columns
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
| Gezondheidszorg 'hot topic' deze zomer | ||
| Misleiding toegestaan? | ||
| Nieuw elan voor geneeskundig specialisten | ||
| Staan voor kwaliteit | ||
| 'Staatssecretaris Teeven bedreigt toegang tot GGZ' |
