Tel uit je winst!
Het vertrouwen in artsen is hoog en stoelt op medische professionaliteit. Maar kunnen we erop blijven vertrouwen dat artsen zich uitsluitend laten leiden door hun beroepsethiek en de juiste belangenafweging blijven maken? Veel artsen hebben meer dan vroeger zakelijke belangen. Artsen moeten het belang van de patiënt voorop plaatsen, maar ook kosten bewaken. Geld en financiële belangen worden in de gezondheidszorg dominanter dan vroeger.
Wat weten we uit onderzoek (1) als geld meer leidend wordt en winstuitkering tot de mogelijkheden behoort? Dit biedt goede kansen voor innovaties en het verbeteren van de kwaliteit van zorg, het aanbrengen van focus, het verbeteren van de patiëntvriendelijkheid, servicekwaliteit en informatie over kwaliteit. Ook wordt het kostenbewustzijn bij artsen verbeterd en krijgt onderlinge afstemming en samenwerking een impuls. Naast kapitaal voor innovaties kunnen investeerders ook kennis meebrengen, waarmee de bedrijfsvoering wordt verbeterd. Uit de literatuur blijkt niet dat winststreven door instellingen tot betere efficiency leidt. Wel kunnen instellingen die winst uitkeren anderen prikkelen tot meer efficiency en betere prestaties. Het initiatief van Hansa Oncology Clinics om een oncologisch centrum te bouwen is interessant, ook omdat de omliggende ziekenhuizen hebben aangekondigd de concurrentie aan te gaan.
Maar er zijn ook nadelen aan winststreven en winstuitkering. Als te veel wordt gestuurd op kosteneffectiviteit en kostenbesparingen, dan kan dat ten koste gaan van de kwaliteit van zorg en de patiëntveiligheid. Uit Amerikaanse en Canadese systematische reviews en meta-analyses blijkt dat winstgedreven instellingen een significant lagere kwaliteit van zorg realiseren en hogere sterftecijfers hebben. Ook wordt aannemelijk gemaakt dat het streven naar winst tot hogere kosten leidt (zo’n 6%), mede omdat er bonussen worden uitgekeerd en investeerders revenuen willen genereren.
Artsen en instellingen besluiten steeds vaker welke zorg zij wel en niet meer leveren. Het aanbrengen van focus verhoogt de kwaliteit van zorg. Dergelijke risicoselectie is verstandig, via postcodes niet. Zelfstandige Behandel Centra leveren, vaak in een fraaie ambiance, precies op tijd de behandeling die je daar mag verwachten. Dat is, zoals ik laatst zelf ondervond, prettig. Maar ik begrijp ook de zorg die door een hoogleraar oogheelkunde werd uitgesproken: ‘Artsen die buiten de kliniek werken kunnen niet altijd de integrale zorg leveren. Patiënten met complicaties kloppen alsnog aan bij ziekenhuizen. Samenwerken en doorverwijzen worden door deze ontwikkelingen steeds minder vanzelfsprekend’. Ook die effecten zijn in de literatuur goed beschreven. Aangetoond is dat zelfs maar de suggestie van geld het gedrag van artsen beïnvloedt in de richting van egoïsme en afnemende onderlinge collegialiteit. Ook een artikel hierover in The New Yorker is lezenswaardig.
Het gaat mij er niet om, hier een standpunt ‘tegen’ of ‘voor’ minder of meer marktwerking in te nemen. Wel baart het mij zorgen dat er in de discussie gemakkelijk ideologische argumenten tegenover elkaar worden gezet, zonder onderbouwing. Ik pleit voor een zuivere discussie over de voor- en nadelen, zodat we de juiste beslissing nemen. Er moet gebruik worden gemaakt van de kansen die marktwerking biedt, maar er moeten ook waarborgen komen om de geschetste bedreigingen te voorkomen of om te buigen. Artsen moeten in staat blijven om ondanks of dankzij de marktwerking de juiste belangenafweging te kunnen maken. Dat is de echte winst.
Eric van Wijlick, beleidadviseur KNMG
e.van.wijlick@fed.knmg.nl
(1) Literatuurlijst >
Gerelateerd dossier: Marktwerking
Terug naar boven
Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?
Ik & kwaliteit
Ik & kwaliteit. Nieuwe reeks in federatienieuws (Medisch Contact) en online. Met maandelijks een interview met een arts over eigen kwaliteitsactiviteiten of die van de vereniging. Heeft u een praktische uitwerking van kwaliteitsnormen waar collega’s hun voordeel mee kunnen doen? Meld u aan via kwaliteitsmeter@fed.knmg.nl.
Meer columns
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
| Gezondheidszorg 'hot topic' deze zomer | ||
| Misleiding toegestaan? | ||
| Nieuw elan voor geneeskundig specialisten | ||
| Staan voor kwaliteit | ||
| 'Staatssecretaris Teeven bedreigt toegang tot GGZ' |
