Met topsnelheid door de EPD-wetgeving
De regering wil misbruik van patiëntgegevens hard aanpakken en ook apothekersassistenten en diëtisten zo nodig een verbod op beroepsuitoefening kunnen opleggen. De wetgever loopt iets te hard van stapel zegt Sjaak Nouwt.
21 januari 2011 - Column van Sjaak Nouwt, adviseur gezondheidsrecht bij de KNMG.
Misbruik patiëntgegevens
In juli 2009 bleek in een tuchtrechtprocedure dat een kno-arts zonder toestemming een patiëntendossier had geraadpleegd om de verjaardag van een patiënt te achterhalen. De arts kreeg daarvoor een waarschuwing. In december 2010 gaf dezelfde tuchtrechter ook een waarschuwing aan een psychiater die een psychiatrisch onderzoek verrichtte en zonder toestemming het patiëntendossier raadpleegde om het telefoonnummer en verzekeringsgegevens van de cliënt te achterhalen. In het derde geval ging het om een secretaresse bij een GGZ-instelling die het patiëntendossier van een familielid had geraadpleegd om te verifiëren of deze zich wel liet behandelen. De rechtbank bevestigde in juni 2010 dat de instelling de secretaresse terecht op staande voet had ontslagen.
Wetsvoorstel
Dit zijn drie duidelijke voorbeelden van misbruik van patiëntendossiers. We kunnen het er denk ik allemaal wel over eens zijn dat dergelijke gedragingen niet geoorloofd zijn. Sinds oktober 2010 ligt er een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer waarin maatregelen worden voorgesteld om 'misbruik van het EPD' harder aan te pakken. Het voorstel houdt onder meer in dat de strafrechter na een dergelijk misbruik beroepsbeoefenaren de bevoegdheid tot het uitoefenen van hun beroep mag ontzeggen. Dat mag als een beroepsbeoefenaar de geheimhoudingsplicht voor patiëntgegevens schendt of als die zich onrechtmatig toegang verschaft tot computerbestanden of dossiers met patiëntgegevens. Daarnaast krijgt de minister van VWS de bevoegdheid om aan een beroepsbeoefenaar een bestuurlijke boete op te leggen van maximaal 6.700 euro. Op advies van de Raad van State kunnen deze maatregelen straks ook worden opgelegd bij misbruik van papieren (niet-elektronische) patiëntendossiers.
Strafrechter
Momenteel kan de tuchtrechter al een doorhaling in het BIG-register als tuchtrechtelijke maatregel opleggen. Maar dat kan alleen voor beroepen die onder het tuchtrecht van de Wet BIG vallen, zoals artsen. De regering wil nu dat ook aan houders van een beschermde beroepstitel, zoals apothekersassistenten, diëtisten e.d., een verbod op het uitoefenen van hun beroep kan worden opgelegd. Daarom stelt de regering voor dat de strafrechter een dergelijke straf kan opleggen aan de beroepen zoals bedoeld in artikel 3 en artikel 34 Wet BIG. Bij sollicitaties wordt in de toekomst dan een verklaring omtrent het gedrag (VOG) vereist. Die zou moeten verhinderen dat iemand die strafrechtelijk is veroordeeld wegens misbruik van een patiëntendossier opnieuw zijn/haar beroep kan uitoefenen. Hoe dan ook, het voorstel lijkt geen meerwaarde te hebben voor artsen en andere artikel 3 BIG beroepen omdat de tuchtrechter hen nu al zo’n maatregel kan opleggen.
Duidelijkheid
De KNMG heeft per brief aan de vaste Kamercommissie gereageerd op dit wetsvoorstel. Op zichzelf is er niets op tegen dat de wetgever de vertrouwelijke omgang met patiëntgegevens ook via het strafrecht handhaaft. Opzettelijke schending van een beroeps- of ambtsgeheim staat immers al sinds 1881 in het Wetboek van Strafrecht. Maar nu een specifiek onderdeel daarvan ('misbruik van het EPD') strafbaar wordt gesteld, is het wel van belang dat duidelijk is wat wel en niet onder 'misbruik' van het EPD wordt verstaan. Mag een zorgverlener een collega mee laten kijken voor advies? Mag een maat uit een maatschap een dossier inkijken als die zich zorgen maakt over de professionele kwaliteit van de behandelaar? Kan een arts ook uit diens beroep worden ontzet als de assistente zich ten onrechte toegang heeft verschaft tot het dossier?
Te hard van stapel
De wetgever loopt aldus wel iets te hard van stapel. Het voorstel laat zich vergelijken met de maximumsnelheid voor motorvoertuigen. Die moet ook gehandhaafd worden (u weet wel: door middel van verkeersboetes). Maar het moet wel duidelijk zijn wanneer en waar we 80, 100, 120 of 130 km/u mogen rijden.
Verbetering wetsvoorstel
De Tweede Kamer moet nog debatteren over het wetsvoorstel. Er is dus nog hoop op verbetering van het wetsvoorstel. Want uiteindelijk kan dit wetsvoorstel de algehele doelstellingen van de EPD-wet ondergraven als artsen uit vrees voor strafrechtelijke vervolging het EPD straks niet meer durven raadplegen.
Sjaak Nouwt, adviseur gezondheidsrecht KNMG
Zie ook:
- Brief KNMG aan Tweede Kamer over wetsvoorstel EPD (19 januari 2011)
Ziet u geen reactieformulier? Reacties. (8)
"Volkomen overtrokken wetgeving en strafmaat. Men probeert een schijn van privacy bescherming te benadrukken met deze sancties. Dat moet vooral technisch met goede software en heldere afspraken. Het EPD is er juist om de onderlinge communicatie en informatie uitwisseling te verbeteren!
Natuurlijk mag er geen misbruik van de gegevens worden gemaakt of gegevens ingezien worden door derden die niets met de behandeling te maken hebben, maar iemand uit zijn beroep te keilen voor een dergelijk vergrijp is ook maatschappelijk volledig onverantwoord. Beseft de wetgever wat hij zegt? Volkomen buiten proportie. Uit het BIG-register door ernstig falen of incompetentie, ja; dergelijke sancties voor iets te onvoorzichtig omgaan met de gegevens: volstrekt misplaatst. Het EPD moet wel zonder vrees gebruikt kunnen worden, juist voor betere communicatie tussen de behandelaars, dus juist om informatie zo goed mogelijk te delen! De bureaucraten zitten zich weer in te dekken en de hulpverleners kunnen weer bedreigd worden met boetes en (tucht)rechters. Hebben we meteen hun aanzien weer geschaad. Hou ze eronder!"
"Elk systeem dat gegevens centraal opslaat en alleen toegankelijk is voor bevoegden, is gedoemd te mislukken door privacyschendingen. Als iemand zich ten onrechte toegang verschaft tot het dossier is deze persoon in overtreding en niet de beheerder van het systeem Evenmin als een dief die bij mij inbreekt, strafbaar is en niet ik omdat hij in mijn huis kon binnendringen. Dus geen systeem dat onwerkbaar is voor de zorgverlener door de privacybescherming."
"Nog afgezien van de schandelijke methodiek van Klink omtrent het bezwaar maken tegen inzagemogelijkheid van gegevens in een zgn L-EPD en de extreme kosten die sommige (huisartsen-) informatiesystemen de beroepsbeoefenaren in rekening brengen voor dit ongewenste en ongevraagde én onvergoede L-EPD gedrocht in rekening brengen; er komt een tsunami van UZI-passen in omloop met een chip. Zoals gisteren weer te zien was op TV over de OV-chipkaart: volstrekt niet te beveiligen. Geen informatica-kennis bij (semi-) overheden. Automatiseringsbedrijven ruiken goud geld en toveren alleen onbegrensde en veilige mogelijkheden voor om daarna nog meer goud geld te verdienen aan beveiligingsupdates en aanpassingen aan systemen. Geen systeem werkt goed of is veilig, maar alsof George Orwell er al niet over geschreven had, dendert de kar van -Big Brothers, watching over us, steeds verder. Het L-EPD is en blijft een gedrocht, dat veel mensen wel eens ernstige schade kan gaan berokkenen, zowel patiënten als zorgverleners. De patiënten, over wie ten onrechte en ongewenst gegevens zijn ingezien, de patiënten, bij wie de computer de BSN-link weer eens niet goed kon leggen waardoor de gegevens niet kloppen met de patiënt (kan natuurlijk niet, maar gebeurt wel). De zorgverleners, onder wier naam met een gekraakte UZI-pas onterecht toegang tot een dossier is verkregen.
"
"Met de eerste reactie, waarin staat dat in ziekenhuizen en instellingen veel hulpverleners inzage hebben in volledige dossiers zonder dat dat gewoonlijk problemen geeft, ben ik het geheel eens. In ziekenhuizen, bij rechtbanken, op ministeries en op veel plaatsen waar vertrouwelijke gegevens zijn, zijn die gegevens door velen in te zien. Het is belachelijk om daar een probleem van te maken als het zonder kwade bedoelingen gebeurt. De strafmaatregelen die beschreven worden zijn ernstig buiten proportie. Het is mij geheel onduidelijk dat de adviseur gezondheidsrecht van de KNMG dat niet inziet en in zijn beoordeling meeneemt. Vergelijking met boetes voor het overtreden van de maximum snelheid, waar ik helemaal voor ben, al vind ik boetes niet leuk, is hier niet ter zake."
"Ik maak niet anders mee dan dat alle hulpverleners (incl assistentes etc) in ziekenhuizen en instellingen inzage hebben in volledige dossiers. Ook van andere disciplines. Niet alleen uit eigen ervaring maar ook uit (meer dan) genoeg ervaringen van patienten om mij heen."
"Het EPD is te beveiligen met toegangsrestricties.
Het moet geen valkuil worden. Doodsimpel voor 'iedereen'toegankelijk en het strafrecht bij een vergrijp.
"The hount for the docters"
ISBN 97890 202 03592
"
"
Citaat:
"Het voorstel houdt onder meer in dat de strafrechter na een dergelijk misbruik beroepsbeoefenaren de bevoegdheid tot het uitoefenen van hun beroep mag ontzeggen. "
Hoe zit het met personeel van VWS (IGZ bijvoorbeeld)?
Krijgen die ook zo'n voorstel?
En rechters, die hebben net zo goed met allerlei dossiers te maken.
"
"Dit misbruik had voorkomen kunnen worden als de patient zijn eigen gegevens bij zich draagt op een memorycard.
Door de tevens centraal te laten benaderen werk je misbruik in de hand."
Ik & kwaliteit
Ik & kwaliteit. Nieuwe reeks in federatienieuws (Medisch Contact) en online. Met maandelijks een interview met een arts over eigen kwaliteitsactiviteiten of die van de vereniging. Heeft u een praktische uitwerking van kwaliteitsnormen waar collega’s hun voordeel mee kunnen doen? Meld u aan via kwaliteitsmeter@fed.knmg.nl.
Meer columns
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
| Gezondheidszorg 'hot topic' deze zomer | ||
| Misleiding toegestaan? | ||
| Nieuw elan voor geneeskundig specialisten | ||
| Staan voor kwaliteit | ||
| 'Staatssecretaris Teeven bedreigt toegang tot GGZ' |
