U bent nu hier:

Opgeven is geen optie?

Vorige week fietste ik de Alpe d’Huez op in het kader van de actie Alpe d’HuZes tegen kanker. Slechts één keer, want ondanks het motto van de actie, ‘opgeven is geen optie’, was ik er niet zeker van dat ik een tweede bestijging met succes zou kunnen afronden. Ik besloot dus om op te geven, ruim voordat ik de uitputting nabij was. En ik was niet de enige. Hoewel een groot aantal deelnemers aan de Alpe d’HuZes de berg zesmaal opging, deden velen het minder.

Arie C. Nieuwenhuijzen Kruseman, voorzitter artsenfederatie KNMG.

13 mei 2012 - Column van Arie C. Nieuwenhuijzen Kruseman, voorzitter artsenfederatie KNMG.
Eind december 2012 heeft Arie Kruseman het voorzitterschap van de KNMG overgedragen.

Een vergelijkbaar motto staat centraal op het symposium ‘Geef nooit op?’ dat de KNMG deze week organiseert over doorbehandelen in de laatste levensfase. Al staat op dit symposium vooral de vraag centraal of we niet vaak te lang wachten met opgeven. Het is toeval dat beide activiteiten met zo vergelijkbaar motto zo dicht op elkaar worden georganiseerd. Maar gezien de aandacht die beide activiteiten in de media hebben gekregen, is het duidelijk dat de vraag wanneer opgeven al dan niet een optie is velen raakt. 

KNMG-voorzitter Arie Kruseman op de finish van Alpe d'Huez KNMG-voorzitter Arie Kruseman op de finish van Alpe d'Huez

Het valt mij op dat in het publieke debat vooral over het al dan niet doorbehandelen van ouderen wordt gesproken. Ik zie de discussie breder. Het gaat immers over situaties waar de balans tussen de kwaliteit van het leven en overleven verstoord raakt. Dat kan van persoon tot persoon verschillen, ongeacht de leeftijd. Daarom is doorbehandelen of niet ook zo’n lastige afweging. Voor de arts, omdat deze, zoals ook blijkt uit een KNMG-enquête, vaak in de behandelmodus staat en dan vanuit een iets te positieve maar goed bedoelde opstelling de patiënt soms tegen beter weten in een iets te positief behandelresultaat voorspiegelt. En voor de patiënt, omdat deze aan het leven hecht en de consequenties van een ziekte en een daarbij passende behandeling vaak niet goed kan overzien, laat staan dat hij of zij te voren heeft nagedacht over de optie van al dan niet doorbehandelen. 

Dit dilemma vereist een benadering waarin de arts niet alleen met de patiënt spreekt over wat nog mogelijk is, maar ook en vooral tijdig spreekt over welke kwaliteit van leven de patiënt belangrijk vindt en hoe groot de kans is dat die kwaliteit behouden blijft. Dat vraagt tijd en gelegenheid en die wordt vaak niet genomen. Deels omdat artsen blijkens de KNMG-enquête vaak niet toekomen aan een gesprek over wat een patiënt in de laatste levensfase werkelijk wil, deels ook omdat de inrichting en financiering van de zorg daarop niet zijn toegesneden. In de zorg wordt immers meer gestuurd op het aantal verrichtingen dan op uitkomsten zoals kwaliteit van leven.

Heel erg nieuw is het debat over het behandelen van de zieke of de ziekte overigens niet. Eind negentiende eeuw merkte de Britse arts William Osler (1849-1919) al het volgende op: ‘The good physician treats the disease, the better physician the patient who has the disease’. Deze stelling heeft niets aan actualiteit verloren en illustreert hoe lastig het is om de wensen van de patiënt en de kwaliteit van de laatste levensfase in de besluitvorming over al dan niet doorbehandelen te betrekken.

De actie Alpe d’HuZes leidde tot een opbrengst van bijna 30 miljoen euro voor kankeronderzoek, ondanks dat veel deelnemers niet toekwamen aan zesmaal de berg op. Ongelukken waren er vrijwel niet. De sfeer was geweldig. Ook tijdig opgeven kan tot een prachtig resultaat leiden.

Volg Arie Kruseman op Twitter

Arie C. Nieuwenhuijzen Kruseman


Zie ook 


Meer columns van Arie Nieuwenhuijzen Kruseman

Datum   Titel
06-11-2012   In opleiding bij de patiënt
01-11-2012   De zorg is geen entertainment
27-09-2012   Waarom niet eigen risico gelijk houden?
14-09-2012   Willen meeste artsen echt van marktwerking af?
13-09-2012   Regeerakkoord moet oog hebben voor motivatie van artsen
29-08-2012   Stijgende zorgvraag vereist gemeenschappelijke aanpak voor gezonder Nederland
01-05-2012   Staan voor kwaliteit
05-03-2012   In retrospectie
15-02-2012   Meldpunt van Nationale ombudsman en Tros Radar maakt rol IGZ onduidelijker
03-01-2012   Ook in 2012 is de zorg er voor iedereen
14-12-2011   'Verlichting' in de zorg met social media
11-11-2011   Definitief geen EPD?
31-10-2011   Zuinig zijn met zorg en verantwoord nee zeggen
31-10-2011   Kenmerkt wantrouwen de relatie tussen bestuurders en artsen?
14-09-2011   Virtuele zorg vereist goede financiering
29-08-2011   Vertraagde arts betaalt patiënt: gek of gewoon?
20-06-2011   In de ban van de bacterie
19-05-2011   Niet de ziekte maar de zieke verdient aandacht
26-04-2011   Preventie vereist een nationale agenda
28-02-2011   KNMG: genuanceerd voor kwaliteit en veiligheid

Hieronder ziet u de reacties op dit bericht. Plaats ook uw reactie! Ziet u geen reactieformulier? (2)

"Boodschap van mijn column is dat patient en arts samen in goed overleg een besluit moeten nemen over al dan niet doorbehandelen. De arts dient in deze situatie een luisterend oor te hebben voor wat de verwachtingen en wensen van een patient zijn, maar de patient ook wijzen op onterechte verwachtingen en wensen. Artsen dienen verantwoord nee te zeggen op irreële verzoeken. Het merendeel van de artsen doet dat mijns inziens ook. Er zijn immers grenzen aan de maakbaarheid en ook grenzen aan wat beschikbaar gesteld kan en moet worden."

Nieuwenhuijzen Kruseman, internist/voorzitter KNMG - 14-06-2012 11:46

"M.b.t. de discussie over het al dan niet doorbehandelen bij ouderen, vraag ik mij af in hoeverre de suggestie van maakbaarheid, die zich toch steeds duidelijker in onze maatschappij lijkt te profileren, een rol speelt bij de benadering v.d. arts naar de client toe. Graag zou ik Uw mening horen.
Met vriendelijke groet,
Christel Maassen "

C.Maassen-Moonen, wijkziekenverzorgende, Kerkrade - 13-06-2012 14:16

U kunt ook reageren door een e-mail te sturen naar communicatie@fed.knmg.nl

Uw reactie mag maximaal 4000 tekens (incl. spaties) bevatten.


De columns op de KNMG-site zijn geschreven op persoonlijke titel.

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd