Wat kunt u doen als een patiënt weigert rekeningen te betalen?
Wetgeving
In de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) is in artikel 7:461 bepaald dat de opdrachtgever aan de hulpverlener ‘loon’ (betaling) is verschuldigd. De opdrachtgever in de zin van de WGBO is meestal de patiënt, maar kan, in het geval de patiënt bijvoorbeeld minderjarig of wilsonbekwaam is, ook de vertegenwoordiger van de patiënt zijn. Gemakshalve wordt hierna gesproken over patiënt.
Uitzonderingen
Op de verplichting tot betaling van loon zijn in de wet twee uitzonderingen opgenomen:
- de patiënt is geen loon verschuldigd als de hulpverlener op grond van een wet loon ontvangt voor zijn werkzaamheden;
- de patiënt is geen loon verschuldigd als uit de overeenkomst tussen hulpverlener en patiënt iets anders voortvloeit.
Uit de eerste uitzondering kan worden opgemaakt dat de patiënt geen loon verschuldigd is aan de hulpverlener als de hulpverlener een vergoeding ontvangt op basis van bijvoorbeeld de Ziekenfondswet. Met andere woorden: slechts particulier verzekerden en niet-verzekerden, zoals bijvoorbeeld illegaal in Nederland verblijvende personen, zijn verplicht de hulpverlener te betalen voor zijn werkzaamheden. Per 2006 is de Zorgverzekeringswet van kracht en is niet langer sprake van het onderscheid ziekenfonds- en particulier verzekerden. Er is dan een verplichte uniforme basisverzekering voor iedereen. Verzekerden kunnen daarnaast vrijwillig kiezen voor een aanvullende verzekering. De in het pakket opgenomen zorg wordt vergoed door de zorgverzekeraar. Betaling aan de hulpverlener kan ofwel via de verzekerde patiënt ofwel rechtstreeks door de verzekeraar plaatsvinden.
Bij de tweede uitzondering die hierboven genoemd wordt, kan gedacht worden aan een keuring die bijvoorbeeld door een werkgever is aangevraagd.
Uitblijven van betaling
Op de rekening die de hulpverlener verstuurt, moet worden vermeld binnen welke termijn de rekening betaald dient te zijn. Betaalt de patiënt niet binnen deze termijn dan kan de hulpverlener een betalingsherinnering sturen. Op deze herinnering moet dan een nieuwe termijn worden vermeld met hierbij de opmerking dat bij overschrijding van deze (tweede) termijn wettelijke rente over het openstaande bedrag verschuldigd is. Tevens moet vermeld worden dat een deurwaarder of een incassobureau kan worden ingeschakeld om bij overschrijding van deze tweede termijn het bedrag te kunnen innen. Blijft de patiënt ook na de betalingsherinnering weigeren het bedrag te voldoen, dan kan de deurwaarder of het incassobureau ingeschakeld worden. De kosten daarvoor komen voor rekening van de patiënt.
De betalingsherinnering kan overigens achterwege blijven als in de betalingsvoorwaarden die van toepassing zijn op de verzonden rekening, vermeld staat dat bij overschrijding van de op de rekening genoemde termijn direct een deurwaarder ingeschakeld kan worden. Hoewel een betalingsherinnering in dit geval niet perse nodig is, raden wij artsen aan toch een herinnering te sturen. Hiermee kunnen conflicten worden voorkomen.
Opzeggen van de behandelingsovereenkomst
Bij langdurige ernstige conflicten of bij herhaalde conflicten over de betaling, kan de vertrouwensband tussen patiënt en arts onder grote druk komen te staan. Dit kan er uiteindelijk toe leiden dat de hulpverlener zich genoodzaakt ziet de behandelingsovereenkomst op te zeggen omdat hij van mening is dat sprake is van een ‘gewichtige reden’ voor beëindiging. Hierbij zal de hulpverlener een aantal zorgvuldigheidseisen in acht moeten nemen. Voldoet de hulpverlener niet aan deze voorwaarden dan bestaat de kans dat de (tucht)rechter oordeelt dat onzorgvuldig is gehandeld bij het opzeggen van de behandelingsovereenkomst.
- De hulpverlener moet herhaaldelijk aangedrongen hebben op betaling van de rekeningen. De patiënt moet geattendeerd zijn op het feit dat het wederom niet betalen binnen de afgesproken termijn, opzegging van de behandelingsovereenkomst tot gevolg kan hebben.
- Als wordt opgezegd moet een redelijke (opzeg)termijn in acht worden genomen. Wat een redelijke termijn is zal afhangen van de omstandigheden van het geval. Omstandigheden die een rol kunnen spelen zijn: aard en de duur van de relatie met de patiënt, ernst van de vertrouwensbreuk en de termijn die nodig is voor het vinden van een andere arts.
- De arts blijft verplicht om medisch noodzakelijke behandelingen tijdens het conflict en in de periode waarin gezocht wordt naar een nieuwe arts, voort te zetten of ervoor zorg te dragen dat een andere hulpverlener deze behandeling kan geven. De arts zal zoveel mogelijk moeten meewerken aan het zoeken naar een aanvaardbaar alternatief voor de zorg.
- De arts verstrekt met toestemming van de patiënt of diens vertegenwoordiger (een kopie van) de dossiergegevens zo spoedig mogelijk aan de nieuwe hulpverlener. In de huisartsenpraktijk is het regel dat de ‘oude’ huisarts het dossier aan de nieuwe huisarts verstrekt en deze laatste zich (via de overeenkomst van praktijkoverdracht) verplicht het dossier zorgvuldig te bewaren.Van de overdracht van het dossier maakt de (oude) huisarts een aantekening of laat de patiënt een ontvangstbevestiging tekenen
Beroepsgeheim
Is de behandelingsovereenkomst eenmaal opgezegd en wordt er gezocht naar een nieuwe hulpverlener, dan moet de arts ervoor zorg dragen dat de nieuwe arts niet geïnformeerd wordt over het betalingsgedrag van de patiënt. Doet hij dit wel dan schendt hij zijn beroepsgeheim en kan de (tucht)rechter besluiten hiervoor een maatregel op te leggen. Dit is ook de reden dat de hulpverlener geen aantekening in het dossier moet maken over het betalingsgedrag van zijn patiënt. De nieuwe hulpverlener moet zijn behandelingsrelatie met de nieuwe patiënt met een ‘schone lei’ kunnen beginnen. Wel kan de hulpverlener in zijn eigen financiële administratie de aantekening maken dat de patiënt wanbetaler is.
Is de patiënt reeds naar een andere hulpverlener overgestapt terwijl er nog rekeningen openstaan, dan mag de arts het dossier niet achterhouden als dwangmiddel tot betaling. Het voorgaande volgt uit tuchtrechtelijke jurisprudentie.
- Meer informatie over beëindiging van de behandelingsovereenkomst in het algemeen en het onderwerp van dit antwoord in het bijzonder treft u aan in de Richtlijn ‘Niet-aangaan of beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst’.
Zie ook:
Vraag?
KNMG Artseninfolijn
De KNMG Artseninfolijn helpt u bij lidmaatschapszaken, wijzigingen van uw adres en/of werksituatie of meer informatie over de federatie KNMG. U kunt bij de KNMG Artseninfolijn ook terecht voor advies bij juridische, medisch-ethische en loopbaanvragen.
Veelgestelde vragen
Telefoon: 030-282 33 22
E-mail: artseninfolijn@fed.knmg.nl
Ik & kwaliteit
Ik & kwaliteit. Nieuwe reeks in federatienieuws (Medisch Contact) en online. Met maandelijks een interview met een arts over eigen kwaliteitsactiviteiten of die van de vereniging. Heeft u een praktische uitwerking van kwaliteitsnormen waar collega’s hun voordeel mee kunnen doen? Meld u aan via kwaliteitsmeter@fed.knmg.nl.
