Sterven: kan het beter? Symposium op 22 april
Op woensdag 22 april 2009 organiseert de KNMG het symposium ‘Sterven: kan het beter?’ Tijdens dit symposium worden verschillende vraagstukken besproken, die allemaal te maken hebben met de verantwoordelijkheid van artsen rond het levenseinde. Naast het zorgpad stervensfase, de kwaliteit van de palliatieve zorg en de positie van gewetensbezwaarde artsen komt ook de problematiek van euthanasie bij patiënten met beginnende dementie aan de orde.
Euthanasie bij beginnende dementie
Patiënten met beginnende dementie bevonden zich tot voor enkele jaren geleden in een paradoxale situatie. Als de patiënt nog om euthanasie kon vragen vond men dat hij niet dement was, en als de patiënt eenmaal dement was, kon hij er niet meer om vragen – en deed dat doorgaans ook niet meer. Bovendien was men van mening dat het lijden niet ‘uitzichtloos’ was: met het voortschrijden van de dementie zou het ziektebesef, en daarmee het lijden, immers ‘vanzelf’ verdwijnen.
Euthanasie bij beginnend dementerenden lijkt echter langzaam breder geaccepteerd te worden. Ook het vooruitzicht van een verdere aftakeling kan leiden tot ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Zo maakte verpleeghuisarts Bert Keizer, altijd een fel tegenstander van euthanasie bij dementerenden, bekend dat hij als SCEN-arts een positief advies had uitgebracht bij het euthanasieverzoek van een 79-jarige Alzheimerpatiënt. De toetsingscommissie heeft deze euthanasie zorgvuldig bevonden. De laatste jaren zien we ook het aantal ingewilligde euthanasieverzoeken bij beginnende dementie langzaam stijgen. De minister, de toetsingscommissies en de Officieren van Justitie hebben kennelijk geaccepteerd dat beginnende dementie kan leiden tot ondraaglijk lijden en dat een beginnend dementerende wilsbekwaam genoeg kan zijn om een dergelijk verzoek rechtsgeldig te kunnen doen.
De thematiek kwam opnieuw in het nieuws door de recente documentaire ‘Voor ik het vergeet’, waarin een Alzheimerpatiënt zelf middelen bij elkaar zoekt om een eind aan het leven te maken. De huisarts weigerde medewerking.
Hoe moeten artsen omgaan met een verzoek om euthanasie bij beginnend dementerenden? Wat moet een arts doen die zelf niet in het verzoek kan meegaan? Is het terecht dat er zonder politiek of maatschappelijk debat een grens is overschreden? Moeten er extra zorgvuldigheidseisen komen voor deze categorie patiënten?
Als sterven onvermijdelijk is: de rol van de arts
Tijdens het middaggedeelte komt de verantwoordelijkheid van artsen rond euthanasie ter sprake. In het tweede deel van het programma staat de kwaliteit van de palliatieve zorg centraal. Als duidelijk is dat een patiënt gaat overlijden, verandert de zorg van karakter. Toch komt het nog regelmatig voor dat aan het eind van het leven onnodige diagnostiek of andere interventies plaatsvinden, of dat de zorgverlening niet optimaal is. Om dit te verbeteren zijn de afgelopen tijd diverse initiatieven ontplooid, zoals het zorgpad stervensfase. Hoe kan voorkomen worden dat aan het eind van het leven ongewenste interventies plaatsvinden? Hoe kan de kwaliteit van de palliatieve zorg in Nederland verbeterd worden? Welke verantwoordelijkheid hebben artsen rond het levenseinde?
Deelnemers aan het symposium zijn o.a.: Dick Willems, hoogleraar ethiek AMC, Lia van Zuylen, internist Erasmus MC, Kris Vissers, hoogleraar palliatieve zorg en pijnbestrijding, Eugene Sutorius, voorzitter NVVE, Ruben van Coevorden, SCEN-arts en palliatief consulent, Theo Boer, ethicus, Arie Kruseman, voorzitter KNMG, Johan Legemaate, hoogleraar gezondheidsrecht, Ben Crul, hoofdredacteur Medisch Contact en Stella Braam, journaliste.
Enkele kwesties worden gepresenteerd in de vorm van presentaties, andere in de vorm van interviews met de diverse deskundigen en via confrontaties tussen opponenten.
Het symposium is met name interessant voor betrokkenen bij vraagstukken rond het levenseinde: huisartsen, verpleeghuisartsen, SCEN-artsen, geestelijk verzorgers, palliatief consulenten en leden van RTE's.
Dagvoorzitter: Gert van Dijk, ethicus KNMG
Voor meer informatie en uw inschrijving klikt u hier.
Ik & kwaliteit
Ik & kwaliteit. Nieuwe reeks in federatienieuws (Medisch Contact) en online. Met maandelijks een interview met een arts over eigen kwaliteitsactiviteiten of die van de vereniging. Heeft u een praktische uitwerking van kwaliteitsnormen waar collega’s hun voordeel mee kunnen doen? Meld u aan via kwaliteitsmeter@fed.knmg.nl.
Artsenfederatie KNMG bevordert de kwaliteit, veiligheid, transparantie en toetsbaarheid van medisch handelen en ondersteunt artsen daarin. Dit werk voeren we uit in nauwe samenhang met de zeven federatiepartners van de KNMG. Lees meer
