U bent nu hier:

Symposium 'Geef nooit op? Doorbehandelen in de laatste levensfase'

datum 14 juni 2012
tijd 13.30 - 20.00
locatie Domus Medica, Utrecht
onderwerp Geef nooit op? Doorbehandelen in de laatste levensfase
accreditatie status Accreditatie toegekend
accreditatie punten 6
accreditatie organisatie ABAN

De 'geef nooit op'-attitude van dokters en patiënten belemmert vaak een tijdig gesprek over wensen en verwachtingen in de laatste levensfase. Hoe zorgen we dat mensen aan het eind van hun leven passende zorg krijgen? Welke mechanismes zorgen dat artsen (te) lang doorbehandelen in laatste levensfase? Discussieer mee over het opheffen van belemmeringen. Voor artsen, verpleegkundigen, bestuurders, beleidsmakers en andere belangstellenden.

Dankzij de moderne geneeskunde gaan veel mensen minder snel dood. Steeds meer mensen worden steeds ouder. De keerzijde daarvan is dat patiënten meer ziekten tegelijk hebben, meer medicatie gebruiken en agressieve behandelingen ondergaan – soms ook wanneer dat niet zinvol meer is. De patiënt wil blijven leven, de arts wil de patiënt graag helpen. Maar als de kans op verbetering gering is, kan afzien van, of stoppen met behandelen een goede keuze zijn.

Voor artsen is het niet altijd gemakkelijk om tijdig een patiënt te vertellen dat verder behandelen niet zinvol is. Evenmin is zo’n gesprek eenvoudig voor patiënten. Zij klampen zich vaak vast aan iedere strohalm. Maar hoe voorkomen we dat artsen en patiënten in de laatste levensfase in een situatie terecht komen die niemand heeft gewild?  

In de media leeft het debat over de focus van de geneeskunde. Artsen zouden zich soms teveel op de ziekte richten en daarbij de zieke uit het oog verliezen. In dit symposium gaan de deelnemers aan het maatschappelijk debat met elkaar in gesprek over overbehandeling in de laatste levensfase. Welke mechanismes zorgen ervoor dat overbehandeling soms plaatsvindt? Hoe kunnen we die mechanismes doorbreken? Wat vindt de patiënt nog werkelijk van belang in zijn laatste levensfase? En hoe zorgen we ervoor dat die wensen ook gerealiseerd worden?

Plenaire thema’s:

Curatie tot het bitter eind? - Job Kievit en Harm Rutten (beiden chirurg)
Sleutelen specialisten te veel aan onze ouderen en helpen artsen hun patiënten te weinig bij het vinden van een goede balans? Of zijn specialisten dagelijks bezig met de afweging welke behandeling het best past bij een oudere, en hoort hier zeker ook niet-behandelen bij?

Geld speelt geen rol - Mariska Koster (longarts) en Marcel Levi (internist en
voorzitter RvB AMC)
Geld speelt geen rol als het gaat om beslissingen over doorbehandelen. Of misschien toch wel? De financiering van de zorg is zo ingericht dat handelingen worden vergoed. Maar tijd, aandacht en het stoppen met een behandeling niet. Artsen en instellingen worden geprikkeld om zoveel mogelijk productie te draaien. Beïnvloeden deze productieprikkels de arts en de instelling? Hoe (on)bespreekbaar is dit binnen uw maatschap of ziekenhuis?

Wie heeft de regie? - Annelies (patiëntenperspectief), Marith Rebel-Volp (huisarts en voorzitter VNVA), Rienk van Splunder (voorzitter PCOB) en Rozemarijn van Bruchem (internist ouderengeneeskunde)
Artsen verdedigen een behandeling vaak door erop te wijzen dat ‘de patiënt het zelf wilde’ of dat ‘de patiënt toch had kunnen weigeren’. Maar weet de patiënt wel altijd waarvoor hij kiest? En wie start het gesprek over het naderende overlijden? Hoe om te gaan met naasten die willen doorbehandelen? Wie heeft er eigenlijk de regie in de driehoek huisarts, patiënt en medisch specialist?

Advance care planning - Cees Hertogh (specialist ouderengeneeskunde)
Iedereen zal het erover eens zijn dat het goed is onzekerheid te voorkomen en dat artsen tijdig moeten anticiperen op de laatste levensfase. Maar gaat u dit gesprek daadwerkelijk op tijd aan met de patiënt en wat levert het op? Wat vindt de patiënt nog van belang in de resterende tijd? Welke zorg willen de patiënt nog en welke beslist niet meer? Wie kan bij wilsonbekwaamheid de patiënt vertegenwoordigen?

Break-out sessies:

Ontvang tijdens break-outsessies praktische handvatten om de eigen praktijk te verbeteren. U kunt deelnemen aan twee sessies.

Gesprekstechniek - Mart Calff (medisch psycholoog)
In deze sessie krijgt u praktische tips hoe u als arts in een eerder stadium het gesprek over het op handen zijnde sterven kan starten; wat daar lastig aan is. Maar ook dat het noodzakelijk is de patient een levenseinde te geven wat bij hem/haar past. Wat door de patient zelf gekozen is op basis van juiste informatie. Mart Calff, hoofd patiëntenzorg van de afdeling medische psychologie AMC, traint artsen in (extreem) moeilijke gesprekken in de medische praktijk.

Over behandelen en nalaten in de opleiding - Maartje Schermer (hoogleraar ethiek)
Volgens sommigen is de geneeskundeopleiding te veel gericht op het behandelen, en te weinig op het nalaten van behandeling. Hoe zou dit anders kunnen? Hoogleraar ethiek Maartje Schermer geeft praktische handvatten voor de opleiding van studenten en specialisten.

Zorg in de stervensfase - Lia van Zuylen (internist-oncoloog) en Ineke Lokker (verpleegkundige en onderzoeker)
Hoe herken je dat een patiënt binnenkort gaat sterven? Welke zorg bied je patiënten dan nog aan en hoe begeleid je de naasten? Tijdens de workshop wordt voor de beantwoording van deze vragen de IKNL-richtlijn Zorg in de stervensfase als uitgangspunt genomen. Ook wordt besproken op welke wijze het Zorgpad Stervensfase de zorg voor stervende patiënten en hun naasten structureert en houvast kan geven aan de zorgverlener.

Wilsverklaringen en verwachtingenWinny Toersen (NPCF)
Hoe om te gaan met wislverklaringen in de praktijk? Wat verwachten patiënten van een wilsverklaring en hoe gaan artsen ermee om?

Liever geen gesprek - Hilde Buiting (onderzoeker)
Waarom artsen liever geen gesprekken voeren over het levenseinde. Over de maakbaarheidscultuur, zingeving, verdieping en medische dilemma’s in de praktijk.

Artsen sleutelen teveel aan onze ouderen - Joris Slaets (geriater)
Ziekte en leeftijd zijn onvoldoende grond om behandelbeslissingen op te baseren. Het moet gaan om kenmerken van de persoon en met name kwetsbaarheid is daarbij een kernbegrip. Joris Slaets geeft suggesties hoe de praktijk hieraan vorm kan geven.  

Accreditatie

Toegekend voor 6 punten bij ABAN (Accreditatie Bureau Algemene Nascholing): 

  • huisartsen, specialisten ouderengeneeskunde, artsen verstandelijk gehandicapten
  • medisch specialisten
  • sociaal geneeskundigen


Programma

12.45 - Ontvangst en registratie

13.30 - Opening
door Arie Nieuwenhuijzen Kruseman, internist, voorzitter KNMG
en toespraak door Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner, demissionair staatssecretaris van VWS.

13.40 - Gun patiënt zijn einde
Interview met Erik van Engelen, ambulancemedewerker, door Gert van Dijk, ethicus KNMG

13.50 - Curatie tot het bittere eind?
Job Kievit en Harm Rutten, beiden chirurg

14.45 - Advance care planning
Cees Hertogh, specialist ouderengeneeskunde

15.10 - Pauze

15.40 - Geld speelt geen rol
Mariska Koster, longarts, en Marcel Levi, internist en voorzitter RvB AMC

16.35 - Handvatten voor de praktijk: twee break-out sessies van 30 minuten

18.00 - Diner

18.45 - Column
Ivan Wolffers, arts, wetenschapper en schrijver

19.05 - Wie heeft de regie?
Marith Rebel-Volp, huisarts en voorzitter Vereniging Nederlandse Vrouwelijke Artsen, Rienk van Splunder, voorzitter PCOB, en Rozemarijn van Bruchem, internist ouderengeneeskunde

19.55 - Afsluiting
door Arie Nieuwenhuijzen Kruseman, internist, voorzitter KNMG. Aanbieden van de brochure Spreek tijdig over uw levenseinde aan Wilna Wind, directeur NPCF

20.15 - Borrel


Zie ook:


Lees ook:

Datum   Titel
06-12-2012   Waarom gaan artsen anders dood?
12-11-2012   De complexe werkelijkheid van morele problemen
15-06-2012   Verslag symposium 'Geef nooit op?'
13-06-2012   Opgeven is geen optie?
30-05-2012   'Arts staat in behandelmodus'
22-05-2012   Doorbehandelen of niet?
19-05-2011   Niet de ziekte maar de zieke verdient aandacht
09-05-2011   Te lang doorbehandelen

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd